انسولین، هورمون کلیدی در تنظیم قند خون و ابزاری قدرتمند در مدیریت دیابت بارداری میباشد. اگر شما هم در مورد بهترین نوع انسولین برای دیابت بارداری، تزریق انسولین در بارداری، نقش انسولین در درمان زنان مبتلا به دیابت بارداری
و عوارض انسولین در بارداری سوالاتی دارید این مطلب برای شما نوشته شده است.
آیا به دنبال راهی برای داشتن یک بارداری سالم و زایمانی بدون عوارض هستید؟ اگر به دیابت بارداری مبتلا هستید یا در معرض خطر ابتلا به آن هستید، دوره دیابت بارداری رو ضربه فنی کن آقای علی جعفرزاده، کارشناس تغذیه میتواند به شما کمک کند تا با مدیریت صحیح قند خون، یک بارداری سالم و بدون استرس را تجربه کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد دیابت بارداری و دوره آموزشی، اینجا کلیک کنید.
انسولین چیست و چه کاری انجام می دهد؟
انسولین در عضوی به نام پانکراس ساخته می شود. نقش انسولین این است که قند خون را کنترل کند و آن را در حد مناسبی نگه دارد. اگر بدن شما بتواند انسولین کافی تولید کند، این یعنی شما دیابت ندارید.
در افرادی که دیابت ندارند ، انسولین کارهای زیر را انجام می دهد:
- کنترل سطح قند خون: بعد از خوردن غذا، بدن شما بخشی از غذا را به قند گلوکز تجزیه می کند. گلوکز منبع اصلی انرژی بدن است که به آن قند خون نیز می گویند. قند خون بعد از غذا خوردن افزایش می یابد.
هنگامی که گلوکز وارد جریان خون می شود، پانکراس با تولید انسولین پاسخ می دهد که باعث می شود تا گلوکز خون وارد سلول های بدن شود و به آنها انرژی بدهد. - ذخیره کردن گلوکز اضافی: سطح انسولین بعد از خوردن غذا بالا است، بنابراین گلوکز اضافی در کبد ذخیره می شود که گلیکوژن نام دارد. اما بین وعده های غذایی، سطح انسولین پایین است و در طول این مدت، کبد گلیکوژن را به شکل گلوکز به جریان خون آزاد می کند تا سطح آن در خون از حد معینی کمتر نشود.
اگر فرد دیابت بارداری داشته باشد:
انسولین در دیابت بارداری، به اندازه کافی برای حرکت گلوکز به سلول های بدن شما وجود ندارد. بنابراین سطح قند خون بعد از غذا خوردن افزایش می یابد. هنگام بارداری بخاطر ترشح برخی هورمون ها، معمولا بدن به انسولین مقاوم تر می شود. بنابراین طی این مدت، مقدار انسولینی که قبلا برای کنترل قند خون کافی بوده دیگر کافی نیست! پس قند خون بانوی باردار بالا می ماند.
انواع انسولین
انسولینها از نظر سرعت و مدت زمان کنترل قند خون متفاوتاند و گاهی ممکن است لازم باشد بیش از یک نوع انسولین مصرف کنید. انواع انسولین درمانی عبارتند از:
- سریع الاثر
- کوتاه مدت
- متوسط اثر
- طولانی اثر
- مخلوط
بیشتر بخوانید: آیا دیابت بارداری بعد از زایمان رفع میشود؟

انسولین های سریع الاثر و کوتاه مدت
این انسولین ها برای استفاده قبل از غذا ایده آل هستند و برای کم کردن قند ناشی از خوردن غذا استفاده می شوند.
انسولین های سریع در کمتر از 5 تا 15 دقیقه شروع به کار می کنند، اما برای مدت زمان بسیار کوتاهی اثرشان باقی می ماند. اثر انسولین سریع حدود 2 تا 3 ساعت و اثر انسولین کوتاه مدت حدود 3 تا 6 ساعت طول می کشد.
نمونه انسولین های سریع الاثر و کوتاه مدت
- آسپارت فوق سریع عمل (Fiasp)
- آسپارت سریع عمل (NovoLog)
- گلولیسین (Apidra)
- لیسپرو (Humalog ، Admelog)
- انسولین کوتاه اثر (Humulin R ، Novolin R)
انسولین های متوسط و طولانی مدت
وقتی غذا نمی خورید، کبد شما گلوکز آزاد می کند تا بدن شما انرژی داشته باشد. انسولین طولانی، فوق طولانی یا متوسط مانع از افزایش سطح قند خون بدون غذا می شود.
انسولین با اثر متوسط حدود 12 تا 18 ساعت، انسولین طولانی اثر حدود 24 ساعت و انسولین فوق طولانی اثر حدود 36 ساعت یا بیشتر طول می کشد تا اثرش تمام شود.
نمونه انسولین های متوسط اثر و طولانی اثر
- glargine
- Lantus
- Basaglar
- Levemir
- degludec
- nph
انسولین مخلوط
انسولین مخلوط اغلب در 5 تا 60 دقیقه شروع به کار می کند و اثرش 10 تا 16 ساعت در بدن وجود دارد. نسولین مخلوط حاوی انسولین سریع یا کوتاه اثر و انسولین متوسط اثر است. انسولین های مخلوط با سه اثر مختلف در بازار وجود دارند:
- انسولین مخلوط با اثر سریع و متوسط: نوومیکس (۳۰% انسولین سریع اثر و ۷۰% پروتافان متوسط)، هومولوگ میکس ۲۵ ، هومولوگ میکس ۵۰
- انسولین مخلوط با اثر سریع و طولانی: رایزودگ ۷۰:۳۰
- انسولین مخلوط با اثر کوتاه و متوسط: میکستارد ۳۰:۷۰ ، میکستارد ۵۰:۵۰، هومولین ۳۰:۷۰
مشاوره رژیم دیابت بارداری
نقش انسولین در درمان زنان مبتلا به دیابت بارداری
عبارت Gestational Diabetes Mellitus یا همان GDM به معنی دیابت بارداری است. هر درجه ای از عدم تحمل گلوکز با شروع یا اولین تشخیص در دوران بارداری را GDM می گویند.
اگر دکتر شما از طریق رژیم غذایی، ورزش و داروهایی مانند متفورمین نتواند سطح قند خون شما را پایین بیاورد، برای دیابت بارداری انسولین تجویز می کند؛ زیرا اگر سطح قند خون بالا بماند، دیابت کنترل نمی شود و عوارض دیابت بارداری روی مادر و جنین تاثیر می گذارد.
وقتی شروع به مصرف انسولین در دیابت بارداری می کنید، تعادل انسولین با سطح غذا و فعالیت شما، باعث می شود که سطح قند خون در محدوده طبیعی باقی بماند. این بدان معنی است که کودک شما انرژی و غذای مناسب را برای رشد طبیعی دریافت خواهد کرد.

دوز انسولین در دیابت بارداری با پیشرفت بارداری افزایش می یابد، چون با رشد کودک و سخت تر کار کردن جفت، به انسولین مقاوم تر می شوید. درمان انسولین همچنین باعث مقاومت اضافی به انسولین می شود، یعنی هرچه بیشتر مصرف کنید، بیشتر به آن نیاز خواهید داشت. بعضی از مادران روزانه 100 واحد می گیرند.
انواع انسولین در دیابت بارداری
همانطور که گفته شد انواع مختلفی از انسولین وجود دارد، اما دو مورد از رایج ترین انواع انسولین برای دیابت بارداری عبارتند از:
- Novorapidtm: انسولین بسیار سریع عمل که بلافاصله قبل از غذا داده می شود و برای مدت کوتاهی (3-5 ساعت) کار می کند.
- Insulatardtm: انسولین طولانی مدت که تا 24 ساعت طول می کشد.
هر دو انسولین در قلم های تزریق یکبار مصرف وجود دارند.
نکات مهم در مصرف انسولین در دیابت بارداری
- پزشک شما است که تصمیم می گیرد چه نوع انسولینی نیاز دارید و چه زمانی و چه مقدار باید تزریق کنید. هیچگاه دوز انسولین را خودتان افزایش یا کاهش ندهید.
- هنگامی که شروع به مصرف انسولین کردید، باید قند خون خود را مانند قبل آزمایش کنید و به طور منظم با دکتر خود در ارتباط باشید تا در صورت نیاز دوز مصرفی انسولین شما را تغییر دهند.
- اگر متفورمین مصرف می کنید، این کار را ادامه دهید. زیرا مقدار انسولین مورد نیاز شما را کاهش می دهد.
- گاهی ممکن است دچار افت قند خون شوید که گاهی به دلیل زیاد بودن دوز انسولین در دیابت بارداری است. در این هنگام باید از قانون ۱۵_۱۵ استفاده کنید که در مقاله افت قند خون آن را توضیح داده ایم.
- دوز انسولین با چرخاندن شماره گیری در انتهای قلم انعطاف پذیر انسولین تغییر می کند.
- مصرف انسولین در دیابت بارداری برنامه زایمان را تغییر خواهد داد. بسته به سطح قند خون و رشد کودک ممکن است به شما توصیه کنند که از حدود 37 هفته تا 41 هفته، سزارین انجام دهید.
- اگر زایمان شما قرار است تحریک شود، باید به مصرف انسولین خود به طور طبیعی ادامه دهید تا زایمان شروع شود. وقتی زایمان می کنید، ماما هر ساعت قند خون شما را بررسی می کند.
- اگر سزارین برنامه ریزی شده دارید، باید انسولین خود را شب قبل به طور طبیعی مصرف کنید. صبح روز عمل از شما خواسته می شود که غذا نخورید، بنابراین نیازی به مصرف دارو ندارید.
- مصرف انسولین را پس از تولد کودک متوقف کنید، مگر اینکه قبل از بارداری هم انسولین مصرف کرده باشید.
- از آنجا که داشتن GDM نشان دهنده خطر بالای دیابت نوع 2 در آینده است (50-80 ٪ در 5-10 سال پس از تولد) قند خون ناشتا را 6-8 هفته پس از زایمان کنترل کنید و سپس سالانه غربالگری دیابت انجام دهید.
تزریق انسولین در بارداری
خیلی از بانوان بارداری که برای مشاوره تغذیه دیابت بارداری به جی دی ام دایت مراجعه می کنند، سوالاتی از این قبیل می پرسند: “محل تزریق انسولین در دیابت بارداری کجاست”، “چگونه مطمئن شویم انسولین به درستی تزریق میشود”، ” آیا تزریق انسولین درد میکند”، ” چگونه از انسولین نگهداری کنیم” و … .
در ادامه به تفصیل به تمام سوالات پاسخ می دهیم:
محل تزریق انسولین در بارداری
مناطق مختلف بدن انسولین را با سرعت های مختلف آزاد می کنند. سریع ترین ناحیه ای که باید از آن جذب شود شکم است. سپس بازوی فوقانی، ران ها و در نهایت باسن. اما همه این مناطق برای تزریق مناسب هستند.
شما باید محل تزریق خود را با تغییر مکان هایی که تزریق می کنید، عوض کرده تا از ایجاد توده های زیر پوست جلوگیری کنید.

روش تزریق انسولین در دیابت بارداری
قبل از استفاده از قلم انسولین در محل تزریق، به اندازه یک واحد انسولین را شماره گذاری کرده و در حالی که به سوزن آن نگاه می کنید دکمه آن را فشار دهید تا آن یک واحد از سرسوزن خارج شود. اینگونه مطمئن شوید سرسوزن درست عمل می کند.
بعد از تزریق واحد های انسولین در بدن سوزن را بلافاصله خارج نکنید و ده شماره بشمارید. بعد از تزریق هم قلم خود را کنترل کنید که آیا شماره آن به روی عدد صفر بازگشته است؟ اگر به صفر بازگشته یعنی انسولین تزریق شده است.
آیا تزریق انسولین در دیابت بارداری درد دارد؟
خیلی از خانمها از سوزن و تزریق انسولین می ترسند. نیاز به تزریق ممکن است ترسناک به نظر برسد، اما انجام تزریق بسیار ساده است و دردناک نیست.
انسولین با یک سوزن بسیار کوچک و فوق العاده نازک (اندازه سوزن موجود 4 میلی متر، 5 میلی متر، 6 میلی متر و 8 میلی متر است. سوزن های 5 میلی متر و 6 میلی متر معمولا استفاده می شوند) به بافت چرب تزریق می شود.
البته داروهای خوراکی مثل متفورمین و گلیبنکلامید وجود دارد که می تواند به کاهش سطح قند خون کمک کند. اما این داروها قادر به کنترل سطح قند خون در مقایسه با انسولین نیستند. متفورمین معمولا در کنار انسولین برای کمک به حفظ حداقل دوز انسولین استفاده می شود.

راه های تزریق انسولین در بارداری
انسولین به شکل قرص نیست. دستگاه گوارش قرص را قبل از اینکه فرصتی برای کار داشته باشد، از بین می برد. اما راه های دیگری برای مصرف انسولین وجود دارد.
1.سرنگ یا قلم انسولین
شما می توانید انسولین را به چربی زیر پوست با سرنگ و سوزن یا با یک دستگاه قلم مانند تزریق کنید.
اینکه چقدر باید از قلم انسولین استفاده کنید به نوع دیابت شما، سطح قند خون، اینکه چقدر غذا می خورید و ورزش می کنید بستگی دارد. ممکن است نیاز به یکبار تزریق انسولین در دیابت بارداری داشته باشید یا چندین بار در روز از قلم انسولین استفاده کنید.
2. پمپ انسولین
پمپ انسولین به شما مقدار کم و ثابت انسولین سریع در طول روز می دهد، به طوری که پمپ، انسولین را به یک لوله نازک که زیر پوست قرار داده شده است، فشار می دهد. این کار مثل استفاده از یک تزریق انسولین طولانی مدت است.
3. انسولین استنشاقی (Afrezza)
این نوع انسولین سریع عمل می کند. شما آن را از طریق دستگاهی به نام استنشاق کننده که به دهان شما می رود، تنفس می کنید. شما این نوع انسولین را در ابتدای هر وعده غذایی مصرف می کنید. افرادی که سیگار می کشند یا مشکلات ریه مانند آسم یا بیماری مزمن انسدادی ریه دارند نباید از انسولین استنشاقی استفاده کنند.

نکات نگهداری انسولین
برای نگهداری انسولین بارداری، انسولین اضافی باز نشده را در یخچال نگهداری کنید طوریکه یخ نزند. قلم فعلی که درحال استفاده هستید را می توان در دمای اتاق نگه داشت، اما از نور مستقیم خورشید و منابع گرما مانند رادیاتورها و کناره های پنجره اجتناب کنید.
- از تزریق انسولین مستقیم از یخچال خودداری کنید.
- انسولین را از دسترس کودکان دور نگه دارید.
- از نگه داشتن قلم انسولین با سوزن متصل خودداری کنید.
- قلمی که استفاده می کنید می تواند تا یک ماه در دمای <28 درجه سانتیگراد در یخچال نگهداری شود.
- در صورت سفر انسولین اضافی خود را در یک کیسه خنک کننده یا فلاسک نگه دارید.
عوارض انسولین در بارداری
همانند هر دارویی، عوارض جانبی احتمالی برای انسولین در دیابت بارداری نیز وجود دارد، اما اکثر بیماران هیچ عوارض جانبی از مصرف انسولین برای دیابت بارداری ندارند. عوارض جانبی رایج انسولین، کاهش سطح قند خون و افزایش اشتها است.
برخی ممکن است واکنش آلرژیک پوستی مانند خارش، قرمزی، تورم و …در محل تزریق مشاهده کنند. در موارد نادر تزریق به همان ناحیه می تواند باعث ایجاد توده در زیر پوست شود، بنابراین تغییر محل تزریق در هر بار توصیه می شود.
اگر احساس می کنید که بعد از مصرف انسولین در دیابت بارداری عوارض جانبی دارید، بلافاصله با یک متخصص پزشکی صحبت کنید.

نتیجه گیری
در این مقاله از مشاوره دیابت بارداری جی دی ام دایت، ما به بررسی نقش حیاتی انسولین در دیابت بارداری پرداختیم و تاثیرات آن را بر روند بارداری و سلامت نوزاد را بررسی کردیم. گاهی اوقات استفاده از انسولین در دیابت بارداری چالش برانگیز است، اما یک روش موثر برای کاهش قند خون است. اگر با برنامه انسولین خود مشکلی دارید یا اینکه قند خون شما در خانه خیلی بالا یا خیلی پایین است، حتما با پزشک خود مشورت کنید.
اگر روزانه دوزهای زیادی انسولین مصرف میکنید، از پزشک خود بپرسید که آیا راهی برای ساده تر کردن این روال وجود دارد. اضافه کردن داروهای غیر انسولینی به برنامه درمانی شما می تواند تعداد تزریق روزانه انسولین را کاهش دهد. انسولین در دیابت بارداری با گذشت زمان نیاز به تنظیم دارد.
کم کم میتوانید یک برنامه انسولین متناسب با نیازها و سبک زندگی خود پیدا کنید و یک زندگی فعال و سالم داشته باشید.
سوالات متداول
-
قند بارداری چند باشه انسولین میزنن؟
اگر قند ناشتا بالای ۹۵ و قند دوساعته بالای ۱۲۰ باشد نیاز به کنترل قند خون دارید. در مرحله اول تغییر برنامه غذایی و افزایش تحرک برای شما تجویز می شود. در صورتی که قند شما از حد گفته شده باز هم بالاتر بود، نیاز به درمان دارویی و تزریق انسولین بارداری دارید.
-
نقش انسولین در دیابت بارداری چیست؟
وقتی به درستی و به موقع از انسولین استفاده کنید، از عوارض ناشی از بالا بودن قند خون در بارداری که هم مادر و هم جنین را به خطر می اندازد جلوگیری کرده اید.
-
انسولین لومیر در بارداری چگونه استفاده می شود؟
انسولین لومیر یک انسولین طولانی اثر است که معمولا در یک ساعت مشخص از روز تزریق می شود. بسته به سطح قند خون شما مقدار تزریق آن را پزشک برایتان مشخص می کند. انسولین لومیر در بارداری، مسئول نگهداشت انسولین طی یک ۲۴ ساعت است.
-
بهترین نوع انسولین در بارداری چیست؟
معمولا از یک انسولین طولانی اثر مثل لومیر یک نوبت در روز تجویز می شود. در مرحله بعد در صورتی که لازم باشد از انسولین سریع الاثر مثل هومولوگ یا نوورپید قبل از وعده های غذایی استفاده می شود.
-
انسولین نوورپید در بارداری چیست؟
نوورپید نوعی انسولین است که برای کنترل قند خون در دوران بارداری استفاده میشود. اگر شما دیابت بارداری دارید یا قبل از بارداری مبتلا به دیابت بودهاید، پزشک ممکن است برایتان نوورپید تجویز کند. این انسولین به تنظیم سطح قند خون شما کمک کرده و از بروز مشکلات برای شما و جنینتان جلوگیری میکند.
-
انسولین در بارداری خطرناک است؟
خیر، استفاده از انسولین در بارداری خطرناک نیست. در واقع، انسولین برای کنترل قند خون در دوران بارداری بسیار مهم است و از بروز مشکلات جدی برای مادر و جنین جلوگیری میکند. اگر پزشک برای شما انسولین تجویز کرده است، حتما طبق دستور او استفاده کنید. این کار به شما کمک میکند تا یک بارداری سالم و بدون خطر داشته باشید.
-
طرز زدن انسولین در بارداری چگونه است؟
تزریق انسولین در بارداری نیاز به دقت بالایی دارد. بهتر است قبل از شروع تزریق، آموزشهای لازم را از پزشک یا پرستار خود ببینید. به طور کلی، محل تزریق انسولین در شکم، ران یا بازو است. محل دقیق تزریق و مقدار انسولین باید طبق دستور پزشک تعیین شود. برای جلوگیری از بروز مشکلات، بهتر است هر بار محل تزریق را تغییر دهید و قبل از تزریق، محل را با الکل ضدعفونی کنید.
-
عوارض انسولین بر جنین چیست؟
انسلین به خودی خود برای جنین ضرری ندارد. در واقع، انسولین برای کنترل قند خون بالا در دوران بارداری و حفظ سلامت مادر و جنین ضروری است. نگرانی اصلی در مورد دیابت بارداری و عوارض آن بر جنین است. با کنترل دقیق قند خون با کمک انسولین، این عوارض قابل پیشگیری هستند.
