اینجا جی دی ام دایت خانه مشاوره دیابت بارداری است! تلاش ما افزایش آگاهی شما با زبانی ساده اما علمی است. در این مقاله از آزمایش قند بارداری خواهیم گفت. آزمایش قند حاملگی ابزاری برای تشخیص وجود دیابت در یک بانوی باردار است. در این مقاله شما را با انواع آزمایش قند بارداری و تفسیرش، زمان و شرایط انجام آن آشنا می‌کنیم.

به شما خواهیم گفت اگر آزمایش قند بارداری شما بالاست چه کنید تا طبیعی شود. حدود هزینه این آزمایش چقدر است و در نهایت مهمترین نکات کاربردی در این خصوص را آورده‌ایم. اگر بعد از خواندن این مقاله همچنان نیازمند مشاوره هستید از مشاوره تلفنی دیابت بارداری سایت جی دی ام دایت استفاده کنید یا سوال خود را همین‌جا از ما بپرسید؛ با ما همراه شوید.

آزمایش قند خون بارداری

وقتی قند خون شما از حد طبیعی بالاتر رفته و بدن نتواند آن را به سطح طبیعی برگرداند دیابت اتفاق می‌افتد. برای تشخیص این وضعیت از آزمایشی بنام آزمایش قند بارداری استفاده می‌شود.

تشخیص و درمان به موقع دیابت بارداری از این جهت مهم است که می‌تواند از بروز مشکلات مرتبط با مادر و جنین جلوگیری کند و در نتیجه نوزاد سالمی متولد شود.

بیشتر بخوانید: آیا دیابت بارداری بعد از زایمان رفع می‌شود؟

انواع آزمایش دیابت بارداری:

یک قطره خون یا یک سرنگ کوچک از خون شما هردو منبعی برای آزمایش میزان قند داخل خون شماست. بسته به زمان آزمایش یا روش‌های اندازه گیری یا هدف آزمایش می‌توان آزمایش دیابت بارداری را دسته بندی نمود.

آزمایش قند ناشتا (FBS)

وقتی قند خون شما ابتدای صبح قبل از آنکه چیزی بخورید اندازه گیری شود، می‌شود قند ناشتا! به همین سادگی… نکته این است که برای تشخیص دیابت لازم است ۸ ساعت قبل از آن، چیزی به غیر از آب نخورده باشید.

آزمایش چالش قند GCT

به وسیله آزمایش چالش گلوکز که در گذشته بیشتر رواج داشته در واقع افرادی که احتمال بیشتری دارد به دیابت مبتلا باشند شناسایی می‌شوند. فرد بدون اینکه شرایط خاصی داشته باشد ۵۰ گرم گلوکز را مصرف می‌کند و بعد از ۱ ساعت قند خونش آزمایش می‌شود.

در صورتی که عدد اندازه گیری شده بالای حد طبیعی باشد ممکن است انجام آزمایش‌های تشخیصی مثل OGTT لازم شود. اگر نمی‌دانید آزمایش OGTT چیست ادامه مقاله آزمایش قند بارداری را بخوانید.

آزمایش تحمل قند بارداری یا OGTT

معمولا برای خانم‌های باردار در هفته ۲۶ تا ۲۸ بارداری آزمایش OGTT (oral gestational tolerance test انجام می‌شود به این ترتیب که ابتدا فرد قند ناشتای خود را اندازه گیری می‌کند. سپس ۱۰۰ گرم گلوکز که به صورت یک مایع شیرین است می‌نوشد و ۱ ، ۲ و ۳ ساعت بعد از مصرف آن نوشیدنی شیرین، قند خونش ارزیابی می‌شود.

آزمایش غربالگری دیابت بارداری:

خیلی محو واژه غربالگری نشوید! غربالگری در واقع هدفش این است که از بین افراد زیاد بتواند تعدادی که احتمال بیشتری دارد به دیابت مبتلا باشند را شناسایی کند تا افراد کمتری مجبور باشند آزمایشات تخصصی‌تر را انجام دهند. حالا چرا!؟

چون آزمایشات غربالگری آسان‌تر است و هزینه کمتری هم دارد… در عوض خیلی تخصصی نیست در حالی که آزمایشات تشخیصی دیابت بارداری، هم سخت‌تر است و هم هزینه بیشتری دارد ولی در عوض، نتیجه آن دقیق‌تر است. به عنوان مثال آزمایش چالش قند یا GCT یک آزمایش تک مرحله‌ای و به مراتب راحت‌تر از آزمایش تحمل قند بارداری یا OGTT است که ۳ مرحله دارد!

بیشتر بخوانید: دیابت و شیردهی + 5 توصیه مهم شیردادن به مادران دیابتی

تفسیر کامل آزمایش قند خون بارداری

بعد از گرفتن جواب آزمایش اولین سوالی که به ذهنمان می‌آید این است که آیا جوابمان خوب است یا نه! اگر می‌خواهید قبل از رسیدن به پزشک، حدود شرایط خود را بدانید برایتان توضیح بیشتری می‌دهیم اما بدانید شرایط شما و نظر پزشک معالج در مورد تفسیر نهایی جواب، اهمیت بیشتری دارد.

خواندن جواب آزمایش قند بارداری

برای خواندن جواب آزمایش قند خون بارداری، کافی است به راهنمای خود آزمایش نگاه کنید. غالبا هر آزمایشگاه با توجه به روشی که استفاده می‌کند مقداری را به عنوان عدد طبیعی آن آزمایش جلوی هر آزمایش می‌نویسد که می‌توان از آن برای فهم و تفسیر آزمایش قند بارداری استفاده کرد.

نکته مهم این است که شرایط شما و نظر پزشک معالج هم در تفسیر جواب اهمیت دارد. آنچه آزمایشگاه اعلام می‌کند قطعی نیست ضمن اینکه گاهی از اوقات ممکن است جواب برخی آزمایشات در برخی آزمایشگاه‌ها اشتباه هم باشد که نیاز به تکرار است.

میزان قند خون نرمال در بارداری

برای اینکه راحت‌تر به اعداد و محدوده‌های طبیعی دسترسی داشته باشید جدولی ساده ولی کامل برایتان آماده کرده‌ایم که با توجه به نوع آزمایش، قند خون طبیعی را مشخص می‌کند.

قند خون بارداری چند باشه خطرناکه؟

وقتی محدوده طبیعی را بدانید پاسخ به این سوال راحت‌تر می‌شود. نگاهی دوباره به جدول بالا بیندازید. قند ناشتا بالاتر از ۹۵ و قند دوساعته بالای ۱۲۰ نشانه این است که باید بیشتر به فکر خود باشید. داشتن چند نوبت قند بالا در ابتدای بارداری آسیب جدی به همراه ندارد به شرط آنکه این شرایط طولانی نشود.

اما اگر به بالا بودن قند خونتان توجه نکنید ممکن است برای جنین و خودتان عوارض جدی حاصل شود. پس برای جلوگیری از این عوارض نسبت به درمان قند بالای خود اقدام کنید.

نکته دیگر این است که اگر از دارو مثل قرص یا انسولین استفاده می‌کنید باید مراقب افت قند خون خود هم باشید. افت قند خون می‌تواند خطر بیشتری برای شما داشته باشد. البته اصلا نگران نباشید. ما اینجا هستیم تا به شما برای اصلاح آزمایش قند بارداری کمک کنیم. به ما پیام بدهید تا با شما تماس بگیریم.

روش طبیعی کردن آزمایش قند بارداری

به صورت کلی برای تنظیم قند خون چه سالم باشید و چه مبتلا به دیابت، باید روی سه نقطه متمرکز شوید: آرامش، تغذیه و ورزش. انتخاب اول شما بین این سه نقطه کدام است!؟ لطفا در ادامه از خود بپرسید:

1. آیا زمان‌هایی از روز را به خودتان اختصاص داده‌اید که در آن لذت ببرید!؟
2. آیا مقدار غذای شما به ویژه میان وعده‌هایتان بر مبنای یک برنامه اصولی، تنظیم شده است؟
3. آیا روزانه حدود ۳۰ دقیقه را به پیاده روی آرام و بدون خستگی اختصاص می‌دهید؟

اولین پاسخ خیر به هرکدام از سوالات بالا دقیقا همان نقطه شروع اصلاح قند خون شماست! شما برای مطالعه بیشتر راجع به هرکدام از این موارد می‌توانید به مقاله برای درمان دیابت بارداری چه بخوریم+ راهنمای جامع مراجعه کنید که در آن به صورت مفصل به درمان دیابت بارداری پرداخته‌ایم.

اگر هم مایلید به صورت اختصاصی مطابق با شرایطی که دارید و میزان آزمایش قند خونتان به شما مشاوره بدهیم همین الان فرم زیر تکمیل کنید و برایمان بفرستید.

زمان آزمایش قند خون بارداری

برای بانوان باردار به صورت معمول، در هفته ۲۴ تا ۲۸ بارداری آزمایش OGTT به عنوان آزمایش تشخیصی انجام می‌شود تا افرادی که مبتلا به دیابت بارداری هستند شناسایی شوند. شروع دیابت بارداری معمولا علامت خاصی ندارد بنابراین انجام چنین آزمایشاتی برای تشخیص به موقع و درمان به هنگام دیابت حاملگی ضروری است.

بهترین زمان برای آزمایش قند خون بارداری:

بسته به شرایط فرد بهترین زمان آزمایش قند بارداری می‌تواند متفاوت باشد. برای افراد معمولی که احتمال ابتلایشان بالا نیست همان هفته ۲۴ تا ۲۸ بارداری بهترین زمان آزمایش به نظر می‌رسد اما این آزمایش برای افرادی که دارای عوامل خطر دیابت بارداری هستند باید زودتر یعنی در همان ویزیت اول پزشک درخواست و انجام شود.

شرایط آزمایش قند خون بارداری

شما باید شرایط لازم برای انجام آزمایشات از جمله آزمایش قند بارداری را بدانید چرا که رعایت کردن این شرایط در تفسیر جواب آزمایش قند خون بارداری بسیار مهم است. با توجه به نوع آزمایش مقداری شرایط لازم متفاوت می‌شود.

مدت زمان ناشتا بودن در آزمایش FBS:

اگر آزمایش قند ناشتا یا همان FBS از طریق آزمایشگاه انجام می‌شود و پزشک می‌خواهد ببیند شما دیابت دارید یا ندارید حتما باید ۸ ساعت ناشتا مانده باشید یعنی به جز آب در این فاصله ۸ ساعته تا آزمایش، چیز دیگری نخورید.

اگر قبلا دیابت بارداری شما تشخیص داده شده ولی حالا خودتان یا پزشک می‌خواهید بفهمید ایا قند خونتان با روشهای درمانی کنترل شده یا نه مهم این است روال طبیعی زندگی خود را داشته باشید. مثلا اگر مدتی است که ساعت ده شب، شام می‌خورید حالا هم همین زمان شام بخورید!

مدت زمان ناشتا بودن در آزمایش GCT:

آزمایش چالش قند یا GCT نیازی به ناشتا بودن ندارد بلکه شما در هر شرایطی که هستید می‌توانید ۵۰ گرم نوشیدنی حاوی گلوکز را بخورید و یک ساعت بعد آزمایش دهید.

مدت زمان ناشتا بودن در آزمایش GTT:

در مرحله اول آزمایش تحمل قند بارداری یا OGTT یعنی قبل از استفاده از نوشیدنی حاوی قند، باید ۸ ساعت کامل به جز آب چیز دیگری نخورده باشید.

نحوه آزمایش قند خون بارداری:

اگر به آزمایشگاه می‌روید معمولا شما را روی یک صندلی مستقر کرده و از یکی از رگ‌های دستتان مقداری خون می‌گیرند. این می‌شود اندازه گیری نوبت اول!

اگر آزمایش شما چند نوبته و با استفاده از پودر گلوکز باشد آن را در اختیارتان قرار می‌دهند. ابتدا باید پودر را در آب حل کنید و سپس آن‌را بنوشید. زمان نوشیدن اولین جرعه را به خاطر بسپارید. متصدی آزمایشگاه به شما خواهد گفت چند ساعت بعد جهت خونگیری مجدد بیایید. بعد از ۱ یا ۲ یا ۳ ساعت ، کار نمونه گیری تمام می‌شود و دیگر باید منتظر جواب بمانید.

بیشتر بخوانید: همه چیز درباره انسولین در دیابت بارداری

آزمایش قند بارداری در منزل:

اگر دیابت بارداری در شما تشخیص داده شده باشد جهت کنترل‌های بعدی، احتمالا باید شما در منزل دستگاهی را تهیه کنید. البته زمانی تهیه دستگاه ضرورت دارد که پزشک از شما بخواهد قند ناشتا و دو ساعته یعنی 2hpp را برای چند روز متوالی اندازه گیری کنید.

اندازه گیری قند به شما و پزشکتان کمک می‌کند تا میزان اثر درمانهای انجام شده را بسنجید و در صورتی که قند خون شما هنوز به درستی کنترل نشده، فرایند درمان را بهبود دهید.

بهترین دستگاه آزمایش قند بارداری:

اگر به دنبال بهترین دستگاه آزمایش قند بارداری هستید بهتر است مشورت کنید! اولین طرف مشورت شما پزشکتان باشد که در این زمینه تبحر بیشتری دارد. ما هم می‌توانیم به شما ایده‌هایی پیشنهاد کنیم؛ کافی است به ما پیام بدهید.

یک نکته را هم بخاطر بسپارید. دستگاه‌تان را هر از چندگاهی باید کالیبره کنید. کالیبره کردن به معنای فهمیدن مقدار خطای دستگاه و تنظیم آن در جهت رفع این خطاست. یکی از روش‌های کالیبره کردن دستگاه این است که به هنگام آزمایش در آزمایشگاه، دستگاه خود را به همراه برده و آن‌را بسنجید.

روش سنجش به این صورت است که بلافاصله بعد از این‌که از رگتان خون گرفته شد خودتان از طریق دستگاه از انگشتتان یک قطره خون گرفته و قندتان را اندازه بگیرید. سپس آن‌را یادداشت کنید. بعد از اینکه جواب آزمایش آماده شد مقایسه‌ای بین عدد دستگاه و عدد آزمایشگاه انجام دهید. حالا می‌توانید اختلاف این دو عدد را در اندازه گیری‌های بعدی با دستگاهتان، لحاظ نمایید.

هزینه آزمایش قند خون بارداری:

هزینه آزمایش قند بارداری به عواملی مثل نوع آزمایش و تجهیزات مورد استفاده آزمایشگاه بستگی دارد. همچنین اینکه بیمه هستید یا خیر و به یک مرکز دولتی مراجعه می‌کنید یا خصوصی همگی روی هزینه پرداختی شما تاثیر گذار است.

هزینه آزمایش قند خون بارداری 1403

با توجه به تعرفه‌های ابلاغی دولت، هزینه انجام آزمایش تحمل قند بارداری یا GTT با حداقل ۴ نمونه حدود ۶۲ هزارتومان در بخش خصوصی تعیین شده بود. این عدد در سال ۱۴۰۳ به رقم حدود ۸۲ هزار تومان رسیده است که وقتی با مبلغ حق پذیرش و نمونه گیری و نیز هزینه لوازم مصرفی جمع شود به مبلغی حدود ۱۳۰ هزار تومان می‌رسد.

مهم‌ترین نکات کاربردی آزمایش قند بارداری:

1. برای تشخیص دیابت بارداری و آزمایش قند ناشتا حتما حداقل ۸ ساعت نباید چیزی بخورید بجز آب!
2. در اندازه گیری قند دو ساعته یا 2hpp هنگام خوردن اولین لقمه، ساعت را نگاه کنید. ملاک شروع آزمایش، ساعت مصرف اولین لقمه صبحانه است نه آخرین لقمه! البته بعد از اتمام صبحانه تا زمان انجام آزمایش نباید چیزی بخورید بجز آب!
3. اگر در منزل دستگاه دارید از میزان دقت آن اطلاع حاصل کنید.
4. اگر برای آزمایش قند به آزمایشگاه می‌روید خوراکی به همراه داشته باشید.
5. قند ناشتای شما باید در محدوده ۷۰ تا ۹۵ باشد.
6. محدوده طبیعی قند دو ساعته ۸۰ تا ۱۲۰ است!
7. وقتی آزمایش قند خونتان بالاست راه حل سه کلمه‌ای را به یاد داشته باشید: آرامش، غذا، ورزش.

اگر شماهم به دیابت بارداری مبتلا هستید، برای کنترل مؤثر دیابت بارداری و اطمینان از سلامتی خود و فرزندتان، شرکت در دوره آموزشی “دیابت بارداری رو ضربه فنی کن” بسیار مفید خواهد بود. در این دوره، اطلاعات جامع و کاربردی در زمینه مدیریت این بیماری ارائه می‌شود.

منبع: mayoclinic

سوالات متداول