افت قند در بارداری به معنای کاهش سطح قند خون در مادر باردار می باشد. اگر دچار افت قند شدید پزشک شما ممکن است در داروهایی که مصرف می کنید تغییراتی بدهد تا سطح قند خون شما دچار نوسان کمتری شود.
در این بخش از مشاوره دیابت بارداری جی دی ام دایت به این موارد خواهیم پرداخت:
- افت قند در بارداری یا هیپوگلیسمی چیست؟
- علائم قند خون پایین در بارداری
- دلایل افت قند خون بارداری
- عوارض قند خون پایین در بارداری
- درمان قند پایین در بارداری
دوره آموزشی “دیابت بارداری رو ضربه فنی کن“، مسیری روشن و امیدبخش را پیش روی مادران باردار مبتلا به دیابت قرار میدهد. با شرکت در این دوره، به ابزارهای لازم برای کنترل دیابت و داشتن یک بارداری سالم و بدون دغدغه مجهز خواهید شد.
اگر شما هم دچار دیابت بارداری هستید و نیاز به وقت مشاوره و رژیم غذایی دارید، برای دریافت نوبت پیام بدهید👇🏻
افت قند در بارداری چیست؟
میزان قند خون نرمال در بارداری باید بین 70 تا 80 mg/dl باشد. افت قند خون در بارداری یا هیپوگلیسمی به معنی کاهش مقدار قند خون به کمتر از 70 میلی گرم در دسی لیتر است. درمان نکردن افت قند خون میتواند خطرناک باشد و باید به سرعت آن را درمان کرد.
علائم هیپوگلیسمی ممکن است شامل تعریق، سردرد، خستگی، اضطراب و بدخلقی باشد. زنانی که متوجه علائم قند پایین در بارداری میشوند، باید از نظر دیابت بارداری که شایعترین علت هیپوگلیسمی مرتبط با بارداری است، آزمایش شوند.
جدول قند خون در بارداری
| زمان | مقدار |
|---|---|
| ناشتا | 95 میلی گرم در دسی لیتر و کمتر |
| یک ساعت پس از غذا | 140 میلی گرم در دسی لیتر و کمتر |
| دوساعت پس از غذا | 120 میلی گرم در دسی لیتر و کمتر |

علت افت قند در بارداری: چرا زنان باردار به هیپوگلیسمی دچار می شوند؟
به طور کلی، قند خون در دوران بارداری باید به اندازه ای باشد که هم جنین را تغذیه کند و هم مادر بتواند عملکرد بدن خود را به خوبی حفظ کند. با این حال، برای برخی زنان ممکن است تغییراتی ایجاد شود که باعث بروز اختلالات گلوکز خونی یا همان افت قند خون گردد. افت قند در بارداری می تواند بخاطر عوامل گوناگونی باشد. از دلایل افت قند در بارداری می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1.دیابت، اولین عامل قند پایین در بارداری
شایع ترین علت ابتلا به هیپوگلیسمی دیابت است. در دوران بارداری، بدن مادر به انسولین بیشتری نیاز دارد، زیرا جفت هورمون هایی تولید می کند که در مقابل انسولین بدن می ایستد! انسولین را که می شناسید؟ ابزار بسیار مهم بدن برای اینکه بتواند گلوکز یا همان قند خون شما را کاهش دهد.
وقتی قدرت انسولین به وسیله هورمونهای جفت کم می شود، بدن برای پایین آوردن قند خون شما به مقدار کافی انسولین ندارد. پس شما داروهایی مصرف می کنید که به کمک انسولین بدن شما می آیند. در این حالت اگر مقدار این دارو درست تنظیم نشده و کمی بیشتر از نیازتان باشد، قند خون شما بیشتر از آنچه لازم است پایین می آید و شما مبتلا به افت قند در بارداری می شوید… به همین سادگی!!!
2. فاصله زیاد بین وعده های غذایی
البته افت قند خون در بارداری می تواند دلایل دیگری غیر از دیابت هم داشته باشد. مثلا یک فرد بعد از خواب و قبل از خوردن صبحانه به خاطر اینکه ساعات طولانی از مصرف آخرین وعده اش گذشته و البته نیاز وی به غذا هم بخاطر داشتن جنین در رحم بیشتر شده دچار افت قند در بارداری می شود.
3. مصرف ناکافی غذا
در دوران بارداری، به دلیل نیاز جنین شما باید مقدار مصرف خود را به اندازه لازم افزایش دهید تا علاوه بر نیاز خود نیاز بدن جنین را هم تامین کنید. البته در غالب موارد، جنین نیاز خود را از بدن شما تامین می کند لکن اگر ذخیره به اندازه کافی نداشته باشید بدن خود شما به تدریج دچار تحلیل می شود. نتیجه اینکه غذایتان اگر به اندازه نباشد ممکن است دچار افت قند در بارداری شوید.
4. افت قند خون واکنشی
گاهی اوقات یک فرد حدود 2 تا 4 ساعت پس از صرف غذا دچار افت قند خون می شود که به آن افت قند خون واکنشی می گویند. علت این اتفاق این است وقتی غذا می خورید، خصوصا اگر حاوی قندهای ساده زیادی باشد قند خون سریع بالا می رود. برای اینکه بدن بتواند قند خون را کاهش دهد، (همان طور که قبلا گفتیم) انسولین ترشح می کند. اگر انسولین ترشح شده بیشتر از مقدار نیاز باشد، قند خون بیش از حد طبیعی کاهش می یابد که همان افت قند خون بارداری است.
بیشتر بخوانید: رژیم دیابت بارداری چیست و چطور آن را رعایت کنید؟
5. مصرف الکل و برخی داروهای خاص
البته در برخی دیگر از موارد، نوشیدن الکل، مصرف بعضی از داروها مثل سالسیلات ها یا برخی از آنتی بیوتیک ها هم می تواند علت افت قند خون در بارداری باشد.
6. بیماری های خاص کبدی
همچنین بیماری هایی که کبد و پانکراس را درگیر می کند را می توان علت بسیار نادر برخی از موارد افت قند خون دانست.
7. فعالیت شدید و ناگهانی
اگر به صورت ناگهانی فعالیتی انجام دهید که نیاز زیادی به انرژی داشته باشد ممکن است قند موجود در خون شما به یکباره کاهش یابد و شما را دچار علائم افت قند خون در بارداری کند بنابراین لازم است فعالیت هایتان خصوصا اگر ورزشکار هستید حساب شده باشد.
بیشتر بخوانید: ورزش در دیابت بارداری باید چطور انجام شود؟
8. مصرف بیش از حد داروهای تجویز شده
در دوران بارداری، اگر به دیابت بارداری مبتلا شوید ممکن است برای کنترل قند خونتان نیاز به مصرف دارو پیدا کنید. مصرف دارو بیش از اندازه لازم باعث افت قند در بارداری شما خواهد شد.

علائم افت قند در بارداری
علائم افت قند خون در بارداری می تواند شامل سرگیجه، لرز و تعریق، گیجی، ضعف، تاری دید و گاها تشنج باشد. سایر علائم قند پایین در بارداری و نشانه های افت قند خون عبارتند از:
- تپش قلب
- سردرد
- اضطراب
- تحریکپذیری
- تغییر در دید
- گرسنگی
- اختلال در تمرکز حواس
- اگر شدید باشد حتی تشنج و از دست دادن هوشیاری

عوارض قند پایین در بارداری
شاید خیلی از بانوان باردار بخواهند بدانند اگر قند خون در بارداری پایین باشد چه می شود؟
اگر علائم هیپوگلیسمی اتفاق افتاد و برای مدت زمان طولانی ادامه داشت و برای درمان آن اقدامی نشد، ممکن است باعث از دست دادن هوشیاری شود. زیرا مغز برای عملکرد صحیح به گلوکز نیاز دارد. پس لازم است علائم افت قند در بارداری را جدی بگیرید.
از عوارض قند پایین در بارداری و هیپوگلیسمی درمان نشده، از دست دادن هوشیاری یا اغما و حتی مرگ است. توجه کنید که گفتیم افت قند خون درمان نشده! پس لطفا نگران نشوید.
روش های درمان قند پایین در بارداری
درمان افت قند خون در بارداری به منظور کنترل سطح گلوکز خون مادر و کاهش خطر احتمالی عوارض جانبی آن لازم است. در ادامه به برخی از روش های درمان کاهش قند خون در بارداری و کارهایی که می توانید برای درمان افت قند خون در خانه انجام دهید اشاره می کنیم:
- اگر افت قند در بارداری شدید باشد، یعنی زیر 70 ، قانون 15-15 را بخاطر بسپارید تا اجرا کنید: 15 گرم از قندهای ساده (مثل یک قاشق غذاخوری عسل یا شکر یا نصف لیوان آب میوه) مصرف کرده و 15 دقیقه صبر کنید. دوباره قند خون را اندازه بگیرید اگر همچنان زیر 70 بود این کار را تکرار کنید و باز 15 دقیقه صبر کرده و سپس قند را ارزیابی کنید. این روند بایستی تا زمانی ادامه پیدا کند که عدد قند خون شما به 70 برسد. ( یادتان باشد که حتما قند خون را اندازه گیری کنید. گاهی از اوقات، علائم افت قند خون با علائم افزایش قند اشتباه می شود!)

- رعایت رژیم غذایی مناسب: برای درمان افت قند خون در بارداری، رعایت یک رژیم غذایی سالم و منظم از اهمیت بسیاری برخوردار است. این برنامه باید شامل ویژگی های زیر باشد:
1. مصرف غذاهایی که حاوی فیبر بالا هستند مثل حبوبات، برنج یا نان کامل(با سبوس) و مصرف سبزیجات همراه غذا یا مغزیجات به اندازه کافی در طی روز
2. مصرف غذا طی چند وعده کوچک طی روز بجای مصرف غذای پرحجم در سه وعده
3. مصرف یک میان وعده سبک با کربوهیدرات کافی قبل از خواب
4. کاهش مصرف غذاهایی که شیرینی زیادی دارند مثل شیرینی ها و دسرها و آبمیوه ها - کنترل داروهای تجویز شده: برخی از داروها مانند انسولین و متفورمین برای کاهش قند خون در بارداری تجویز میشوند. اما باید توجه داشت که در صورت نیاز به مصرف آنها، لازم است یاد بگیرید چطور مقدارشان را در طول روز تنظیم کنید. پزشک معالجتان می تواند بهترین فردی باشد که شما را در این زمینه راهنمایی می کند.
- مانیتورینگ(ارزیابی) قند خون: اگر مبتلا به دیابت بارداری شده اید برای کنترل کاهش قند خون در بارداری، باید قند خون را به صورت منظم و مداوم مانیتور (اندازه گیری) کنید. این اندازه گیری ها میتواند به شما کمک کند تا بتوانید وضعیت قند خون خود را مدیریت کرده و در صورت نیاز اقدامات لازم را انجام دهید. برای مانیتورینگ قند خون در بارداری، شما می توانید از دستگاه های قندسنج استفاده کنید که در داروخانهها موجود هستند.
- مراجعه به پزشک: اگر افت قند خون شما، تکرار شد با اینکه شما در زمان های مناسب غذای مناسبی می خورید لازم است با پزشک خود مشورت کنید و دنبال دستورالعمل های پزشک برای کنترل قند خون در بارداری باشید. در برخی موارد، پزشک ممکن است شما را به یک متخصص دیگر ارجاع دهد تا برای مشکل افت قند خون در بارداری، راهکارهای بهینه دیگری را پیشنهاد دهد.
نکات مهم
- همیشه یکی از مواد غذایی مناسب جهت درمان افت قند را به همراه داشته باشید مثل عسل یا شکر!
- قبل و بعد از ورزش، قبل از رانندگی و یا انجام کارهای سنگین، قند خون خود را اندازهگیری کنید.
- اگر مبتلا به دیابت هستید سعی کنید همیشه کارت هویت یا دستبند یا گردن بندی به همراه داشته باشید که نشان دهنده بیماریتان باشد.
- به خانواده، دوستان و همکاران خود علائم افت قند خون و چگونگی درمان آن را بیاموزید.
- در موارد نادر (دقت کنید گفتیم نادر!) ممکن است قند خون شما خیلی پایین آمده و بیهوش شوید. یکی از افراد نزدیک شما باید چگونگی تزریق دارویی به نام گلوکاگون را بداند. داروی گلوکاگون کمک میکند که قند خون بهسرعت به مقدار طبیعی برسد. از پزشکتان بخواهید آن را برایتان نسخه کند.


نتیجه گیری
کاهش سطح قند خون در بارداری در صورتی که پیگیری مناسب و درستی برایش انجام شود نباید شما را نگران کند. بهتر است در صورت مشاهده علائم افت قند خون، به پزشک خود مراجعه کنید تا احتمال عوارض جدی برای خود و نوزاد را کاهش دهید.
قند خون پایین در بارداری، میتواند علائمی نظیر سرگیجه، لرز و تعریق، گیجی، ضعف، تاری دید و تشنج را به دنبال داشته باشد. در صورتی که احساس کردید قند خونتان کاهش شدید داشته در صورت امکان ابتدا آن را اندازه بگیرید و در صورت پایین بودن آن (کمتر از70 میلی گرم در دسی لیتر) به سرعت اقدام به مصرف 15 گرم قند ساده کنید.
امیدواریم در این مطلب توانسته باشیم به سوالات شما در حوزه کاهش قند خون بارداری پاسخ داده باشیم. در صورتی که سوالی برایتان باقی مانده است می توانید از مشاور تغذیه دیابت بارداری جی دی ام دایت مشاوره رایگان دریافت کنید:
سوالات متداول
-
آیا افت قند خون در بارداری خطرناکه؟
اگر برای شما سوال است که ایا قند خون پایین در بارداری خطرناک است؟ بهتر است پایین بودن قند خون در بارداری را جدی بگیرید. اگرچه در برخی موارد، افتادن قند در بارداری ممکن است ناشی از شرایطی مانند تغذیه نامناسب باشد و به سادگی با تغییر در رژیم غذایی درمان شود، اما در مواردی هم ممکن است نشانه ای از مشکلات جدی باشد.u003cbru003eافت قند خون در بارداری می تواند مشکلات مربوط به کودک و مادر را افزایش دهد. اگر در حین بارداری به افت قند خون مبتلا شدید، بهترین راه حل این است که با پزشک خود مشورت کنید و نظر او را در مورد تغییراتی که در رژیم غذایی و فعالیت های روزانه خود می توانید ایجاد کنید، جویا شوید. پزشک شما ممکن است نیاز به تجویز داروهای خاص برای کنترل قند خون شما داشته باشد.
-
عوارض هیپوگلیسمی بر جنین چیست؟
هیپوگلیسمی یا کاهش قند خون اگر خفیف باشد بعید است مشکلی برای جنین ایجاد کند، اما باید مراقب بود تا حد امکان قند خون دچار نوسانات شدید نشود.
-
افت قند خون در بارداری و دیابت بارداری با هم چه ارتباطی دارند؟
افت قند خون در بارداری در مادرانی که دیابت ندارند نیز میتواند رخ دهد، اما بیشتر در بانوانی که انسولین مصرف میکنند دیده میشود. هر کدام از انواع دیابت از جمله دیابت بارداری، شما را در خطر بیشتری برای افت قند خون قرار میدهد.
-
هنگام کاهش قند خون در بارداری چه کنیم؟
در بسیاری موارد، علائم شما را گمراه میکنند، پس برای اطمینان بیشتر ابتدا قند خون خود را اندازهگیری کنید. در صورت عدم امکان اندازهگیری قند خون، اقدامات درمانی افت قند را انجام دهید:u003cbru003e1. 15 گرم کربوهیدرات ( ترجیحاً از قندهای ساده ) مصرف کنید. میتوانید یکی از این موارد را انتخاب کنید: نصف قوطی آب میوه، سه تا چهار حبه قند، سه عدد خرماu003cbru003e2. پس از 10-15دقیقه مجدداً قند خون خود را اندازهگیری کنید. اگر قند خون شما هنوز پایین بود، یعنی کمتر از 70، درمان را دوباره تکرار کنید.u003cbru003e3. اگر تا زمان صرف غذای بعدی، بیشتر از 1 ساعت باقی مانده است، یک میان وعده صرف کنید.u003cbru003e4. اگر مطمئن نیستید که چه عاملی باعث افت قند خون شما شده است، با تیم مراقبتی خود مشورت کنید.
-
قند خون پایین در بارداری چند است؟
پایین بودن قند خون در بارداری (هیپوگلیسمی) زمانی رخ میدهد که سطح گلوکز خون به کمتر از حد طبیعی کاهش یابد. به طور کلی، سطح قند خون پایینتر از 70 میلیگرم در دسیلیتر (mg/dL) به عنوان هیپوگلیسمی در نظر گرفته میشود.
-
ایا افت قند در بارداری برای جنین ضرر دارد؟
بله، افت قند خون در دوران بارداری میتواند برای جنین خطرناک باشد. قند خون پایدار برای رشد و نمو سالم جنین ضروری است. افت قند خون میتواند باعث کندی رشد جنین، مشکلات تنفسی در نوزاد و حتی سقط جنین شود. اگر در دوران بارداری با افت قند خون مواجه شدید، حتما با پزشک خود مشورت کنید.
-
اگر قند خون در بارداری پایین باشد چه میشود؟
افت قندخون در بارداری میتواند باعث کند شدن رشد جنین، مشکلات تنفسی در نوزاد و حتی سقط جنین شود. مادر هم ممکن است احساس ضعف، سرگیجه و لرزش کند. برای جلوگیری از این مشکل، بهتر است رژیم غذایی سالم و متعادل داشته باشید، به طور منظم ورزش کنید و قند خون خود را به طور مرتب چک کنید.
مشاوره رژیم دیابت بارداری
